حافظه و تغذیه از دیدگاه طب سنتی ایران

پیشینیان می‌پنداشتند كه مواد غذایی در اثر ترشحات دهان، معده، روده‌ها، كبد و لوزالمعده دچار تغییرات و استحالاتی شده و سرانجام به صورت كشكاب در‌می‌آید. كشكاب از راه روده‌ها جذب و به وسیله عروق به كبد می‌رود.

احتمالا با دانش‌آموزان باهوش و زرنگی كه به هنگام امتحانات دچار فراموشی شده و هرچه را كه خوانده‌اند از یاد می‌برند، برخورد كرده‌اید. شیوه‌های گوناگونی برای تقویت حافظه وجود دارد. كارشناسان تغذیه نیز رژیم‌های غذایی مختلفی را برای تقویت حافظه پیشنهاد می‌كنند.
طب سنتی ایران نیز با نگاهی عمیق به این موضوع پرداخته و ثابت كرده است كه رابطه مستقیمی بین نوع تغذیه و حافظه آدمی وجود دارد. روانشناسان و پزشكان آلوپاتیك استرس را عامل اصلی این عارضه عنوان می‌كنند، در حالی كه درمان استرس به تنهایی به بهبود شرایط كمك نمی‌كند.
پیشینیان می‌پنداشتند كه مواد غذایی در اثر ترشحات دهان، معده، روده‌ها، كبد و لوزالمعده دچار تغییرات و استحالاتی شده و سرانجام به صورت كشكاب در‌می‌آید. كشكاب از راه روده‌ها جذب و به وسیله عروق به كبد می‌رود. كبد در اثر اعمال طبیعی خود آن را پخته و یا تغییراتی به ۴ شكل متفاوت در می‌آورد.

بدن انسان از ۴ خلط تشكیل شده كه هر یك به نوبه خود وظایفی در بدن دارند كه به شرح زیر است:

▪ گونه اول كه مانند گل كدر، تار و سنگین است سودا نامیده می‌شود. سودا طبعی سرد و خشك دارد. افزایش سودا در بدن لاغری، تیرگی رنگ پوست (متمایل به سیاهی)، غلظت خون، سوزش معده، اشتهای كاذب و فزونی فكر و خیال را به همراه دارد. و رویاهای شخص در خواب توام با وحشت و تاریكی است.

▪ بلغم، ماده لزج سفید رنگی است كه نسبتا سبك‌تر بوده و روی سودا قرار می‌گیرد. افزایش بلغم موجب سپیدی، نرمی و سستی پوست، ضعف گوارش، آروغ ترش، خواب بسیار، كندی حواس، ریزش لعاب دهان و آب بینی رقیق و غیر سوزان می‌شود. شخص در خواب و رویا باران، برف و آب می‌بیند. قدما طبیعت چنین فردی را سرد و تر می‌نامیدند.

▪ خلط سوم ماده قرمز رنگی است كه خون نامیده می‌شود. خون بدون هیچ‌ تغییری و بلاواسطه صرف تغذیه بدن می‌شود. چنانچه اندازه این خلط در بدن بیش از حد طبیعی باشد؛ رنگ بدن به سرخی گراییده و شخص احساس می‌كند زبانش سنگین‌تر شده است. سستی و كاهلی اعضا، دهان‌دره و خمیازه، كندی حواس، بروز برخی جوش‌ها در بدن، گاهی خون‌ریزی لثه‌ها و بینی از عوارض افزایش خلط خون در بدن است. در این حالت رویاهای شخص سرخ و خونین است و طبیعت بیمار گرم و تر.

▪ خلط چهارم ماده زردرنگی است كه از دیگر خلط‌ها سبكتر بوده و صفرا نام دارد. اگر صفرا از حد خود تجاوز كند رنگ بدن و چشم‌ها به زردی گراییده، بینی خشك و زبان نیز زبر و خشك می‌شود. تشنگی، تهوع، قی، سوزش معده و بی‌میلی به غذا از سایر عوارض افزایش خلط صفرا در بدن است. خواب شخص نیز با مناظری از گرما و آتش توام است. در چنین حالتی طبیعت بیمار گرم و خشك است.

● اثرات بلغم در مغز
همان‌طور كه گفته شد قدما معتقد بودند افزایش رطوبت و سردی در مغز باعث سستی و تنبلی دما‎غ، كندی ذهن، تفكر و حواس شده شخص را به فراموشی دچار می‌كند. هر قدر رطوبت و خلط بلغم در سر بیشتر جمع شود، به همان نسبت فراموشی افزایش، تیزهوشی و قوه ادراك كاهش می‌یابد به طوری كه شخص كاملا فاقد هرگونه فهم و شعور می‌گردد. در این حالت فراموشی با سنگینی سر و ترشحات بینی همراه است.
به‌علاوه وجود رطوبت در سر موجب سرگیجه، تشنج، سكته، صرع و … می‌گردد. طبیعی است از بین بردن رطوبت، عوارض گفته شده را از بین می‌برد.
خوردن بعضی از غذاها كه اصطلاحا سرد و تر نامیده می‌شوند، موجب تولید رطوبت و بلغم در بدن می‌شود. برخی از غذاهای سرد و تر عبارتند از: ماست، خیار، هندوانه، كاهو، آلو، اسفناج، نارنج، پرتقال، برنج، گوشت گاو، گوشت بز، گوشت خروس.
افرادی كه طبیعت معتدل دارند با خوردن غذاهای سرد و تر، طبیعتشان به سردی و تری متمایل می‌شود و اگر خوردن غذاهای سرد و تر چند روز ادامه داشته باشد سستی، تنبلی و‌ ضعف قوه تفكر در آن‌ها پدیدار شده، به فراموشی دچار می‌شوند.
گاهی دانش‌آموزان زرنگ، یك روز پس از درس معلم، علی‌رغم آن كه به اندازه كافی تمرین كرده و به حافظه خود نیز اطمینان دارند، آموخته‌هایشان را از یاد می‌برند. بررسی‌ها نشان داده، این دانش‌آموزان شب قبل، برنج و ماست مصرف كرده‌اند.
در این حالت ماست و برنج در بدن رطوبت و سردی ایجاد كرده، در كلاس درس به واسطه هیجان عصبی، رطوبت به مغز روی آورده، رابطه مراكز حافظه و تكلم را كند و سپس قطع نموده است. هنگام سكته مغزی نیز همین اتفاق می‌افتد با این تفاوت كه در این‌جا رطوبت دور مراكز حافظه و تكلم را گرفته، مانع جریان ارتباطی بین آن‌ها شده ولی خرابی ایجاد نكرده است.
شایسته است اولیای دانش‌آموزان به طبیعت فرزندانشان و تاثیر غذاهای گوناگون در جسم، روحیه و جان آن‌ها توجه داشته باشند. همچنین باید بدانند كه غذاهای مختلف اثرات متفاوتی به روی ترشحات غدد درونی و كاركرد آن‌ها دارند.

خوراکی زنگ تفریح

تامین انرژی و مواد لازم برای فعالیت های ذهنی دانش آموزان، علاوه بر این که سلامت جسم آن ها را تامین می کند، به آنها کمک می کند تا از ساعات حضور در کلاس درس، بهترین بهره را ببرند و یادگیری مطالب درسی به بالاترین حد ممکن خود برسد.

این انرژی هم از طریق صبحانه که مهم ترین وعده غذایی دانش آموزان است و هم از طریق میان وعده هایی که برای زنگ تفریح دانش آموزان تهیه می شوند، بایستی تامین گردد.


مصرف خوراکی هایی مثل پفک، چیپس، انواع شکلات، پاستیل و … امروزه در مدارس بسیار معمول است.

در حالی که این مواد، نه تنها هیچ نوع انرژی و مواد مغذی به بدن دانش آموز نمی رسانند، بلکه حاوی رنگ ها، اسانس ها و چربی های مضر نیز هستند و با ایجاد سیری کاذب، دانش آموزان را از خوردن مواد غذایی لازم و ضروری باز می دارند. علاوه بر این، زمینه ابتلا انواع بیماری ها را ایجاد می کنند.

فروش این نوع خوراکی ها در بوفه ی مدارس ممنوع است.


کارشناسان امر تغذیه به مربیان و والدین توصیه می کنند، موارد ذیل را جهت بهبود تغذیه دانش آموزان مد نظر قرار دهند:

۱- والدین عزیز کمی راحت طلبی را کنار بگذارند و با صرف کمی وقت، میان وعده مناسبی را برای زنگ تفریح کودک در مدرسه تهیه کنند.

۲- میان وعده باید به راحتی قابل حمل باشد، مصرف آن راحت بوده و در زمان کوتاه زنگ تفریح یا ورزش مورد استفاده قرار گیرد. در این خصوص از سلیقه و میل کودک خود نیز جویا شوید.

۳- یکی از خوراکی های بسیار مناسب، خوردن چند عدد خرما همراه با گردو می باشد. خرما دارای کلسیم، منیزیم، فسفر، آهن و ویتامین های E , B , A و مقداری هم ویتامین C است. خرما به دلیل انرژی بخش بودن، حمل راحت و استفاده سریع، مصرف آن در زنگ های تفریح و قبل از زنگ ورزش مفید است.

۴- انجیر خشک هم از مواد غذایی است که معمولا کودکان از خوردن آن استقبال می کنند.

انجیر دارای کلسیم، آهن، فسفر، پتاسیم، پروتئین، چربی، قند و ویتامین های C , B , A است. خوردن انجیر خشک نیز به دلیل سهولت حمل و مصرف، همانند خرما توصیه می شود.


۵- گذاشتن حداقل یک نوع میوه فصل مثل سیب یا مرکبات (پرتقال، نارنگی، لیموشیرین، موز و گلابی) نیز در کیف مدرسه توصیه می شود. به خصوص اگر برای کودکتان بیسکویت یا خوراکی شیرین گذاشته اید، مصرف سیب باعث پاک کردن دندان ها خواهد شد.

۶- میوه های خشک نظیر برگه هلو، آلو، توت خشک، کشمش، و آجیل مانند گردو ، فندق و بادام و … را بخرید و مقدار کمی از آنها را روزانه برای زنگ تفریح کودک خود بگذارید.

این خوراکی ها دارای مقدار زیادی آهن هستند و مصرف آنها بین دو وعده غذای اصلی، بسیار مفید است.

کمبود آهن باعث احساس خستگی، رنگ پریدگی، ضعف حافظه و تمرکز می شود و این مواد با جبران کمبود آهن، سبب شادابی و افزایش هوش خواهند شد.

۷- یک لقمه ی آماده از نان و پنیر و گردو یا سیب زمینی پخته که به راحتی می توان آن را در منزل تهیه کرد، همیشه به عنوان یک میان وعده ی لذیذ در مدرسه بوده و هست.

۸- در اگر در بوفه مدرسه به جای غذاهای ناسالم و کم ارزش، مواد غذایی مفید نظیر انواع میوه فروخته شود، عادات غذایی کودکان تا حد زیادی اصلاح می شود.

عادات غذایی دوستان و همسالان، تاثیر زیادی بر الگوی غذایی دانش آموز دارد.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مدت فیلم: 6 دقیقه

دانلود فیلم [12.5 مگابایت، wmv] :    (پیکوفایل)  (جاطا)  (مدیافایر)

دانلود صوت [1 مگابایت] :                 (پیکوفایل)  (جاطا)  (مدیافایر)
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

پایگاه طبّ شیعه منتشر کرد

سالنمای حجامت سال 1391 هجری شمسی

روزهای مناسب برای انجام حجامت بر اساس احادیث شریف اهل بیت علیهم السّلام

جهت دسترسی به این تقویم بر روی شکل بالا کلیک کنید و یا از (اینجا) دانلود نمایید

لینک های مفید از همه جا:

** 77- احیاء سلامت (دکتر روازاده): تدابیر سفر (تدابیر خوردن، آشامیدن و حفظه الصحه در هنگام مسافرت)

** 76- دانلود صوت: وبلاگ "طب و تهدید نرم": مناظره دکتر رضا منتظر در مورد حجامت

** 75- مرکز مشاوره طب سنتی(علی مهربان): نمادهای طبی (تضاد نماد سازمان جهانی بهداشت با فرهنگ طبی ما)

** 74- مجتبی کاوه: ظهور عقلانی (آنگاه که پای تکنولوژی وسط باشد استدلال های خود را نیز فراموش میکنیم!)

** 73- دانلود صوت: دکتر محسن فتحی نجفی: آشنایی با بره موم»  (پیکوفایل)  (مدیافایر)

** 72- مقاله خارجی: 50 دلیل برای مخالفت با فلوراید

** 71- مشرق: پشت پرده استفاده وسیع آمریکا از ماده سمی فلوراید + تصاویر

** 70- وبلاگ « طب و تهدید نرم» (دکتر رضا منتظر): بررسی احادیث مربوط به خوابیدن بعد از غذا

** 69- خبرگزاری فارس: واکسن آنفولانزای خوکی، حربه ی آمریکا برای نابودی مردم جهان

** 68- احیاء سلامت (دکتر روازاده): بیانیه دکتر روازاده در خصوص نمک و لامپ های کم مصرف

** 67- طب جامع اسلامی: دانلود رساله ذهبیه (طب الرضا علیه السلام)   +   دانلود طب النبی و طب الصادق